قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
1904
تاريخ الفي ( فارسى )
اين وقت ايشان فرصت غنيمت دانسته او را از قلعه بيرون كردند . چون او را از قلعه بيرون [ 226 ب ] كردند به دست روميان اسير گشت و اموال و غنايم بسيار از آن قلعه به دست لشكر رومى افتاد . قيصر بعد از فتح عرقه متوجّه تسخير ولايت سواحل گشته هيجده شهر عظيم كه در آنجا خطبه مىخواندند ، به تصرّف خود درآوردند . و در اين سال ، خلقى كثير از مسلمانان به دين نصارى درآمدند و از آنجا متوجّه شهر حمص شده آن شهر را نيز غارت كرده تمامى را بسوختند . القصّه ، مدّت دو ماه روميان در بلاد اسلام فساد و خرابى مىكردند و هيچكس را ياراى ممانعت ايشان نبود . بعد از انقضاى مدّت دو ماه چون در ميان لشكر ايشان وبايى عظيم شده با صد هزار اسير اهل اسلام به بلاد خود مراجعت نمودند . و از جملهء وقايع اين سال آنكه ابو المعالى شريف بن سيف الدّوله به حلب آمده مولى پدر خود ، قرغويه « 1 » ، را محاصره كرد . چون قرغويه ديد كه مردم ميل او دارند با روميان طرح آشنايى و مصالحه پيش گرفته جهت ايشان تحف و هدايا ارسال داشته بنابراين ، لشكر عظيم روميان به مدد قرغويه آمده ابو المعالى شريف بن سيف الدّوله را محاصره نمود . ابو المعالى چون در دو طرف لشكر را ملاحظه نمود از ميانه خود را كنار كشيد و روميان به شهر حلب درآمدند و قرغويه به قلعه گريخت . آخر الأمر ، قرغويه با روميان ملايمت بسيار كرد و قرار به آن داد كه هرسال مبلغى معين به طريق پيشكش به قيصر روم مىفرستاده باشد . بنابراين ، روميان شهر حلب را به او بازگذاشتند « 2 » . و در اين سال ، ناصر الدّوله بن حمدان در بند پسر خود ابو تغلب وفات يافت . منشأ بند كردن ابو تغلب پدر خود ، ناصر الدّوله ، را آن بود كه چون معزّ الدّوله بويه وفات يافت ابو تغلب بن ناصر الدّوله عزيمت عراق عرب مصمّم كرده در صدد جمع لشكر درآمد . ناصر الدّوله از كمال شفقت او را از اين خيال مانع آمد و گفت : اى پسر ، معزّ الدّوله اگرچه مرده امّا اموال و اسباب سلطنت بىنهايت گذاشته . پس اگر الحال شما متوجّه گرفتن بغداد شويد پسر او ، عزّ الدّوله بختيار ، درصدد مدافعهء شما درمىآيد . و چون او را خزانه بسيار است بالضّروره مردم سپاهى ميل او خواهند كرد و شما را كار پيش نخواهد رفت . پس اولى و انسب آن است كه چندگاه از اين مهمّ خود را بازداريد تا عزّ الدّوله به واسطهء سفاهتى كه دارد اموال و اسباب پدر خود را در لهو و لعب صرف نمايد ، بعد از آن اگر متوجّه عراق عرب شويد آسان به دست تو آيد . ابو تغلب به اين سبب از پدر خود رنجيده با جمعى از امراى خود متّفق شده پدر خود را گرفته در قلعهاى بند كرد . چون پدر را در بند كرد ميانهء برادران بر سر ولايت اختلاف به هم
--> ( 1 ) . هر سه نسخه : فرعونه . ( 2 ) . با تصرّف حلب شهرهاى حماة ، حمص ، كفز طاب ، معره ، افاميه ، شيزر . . . نيز به تصرّف روميان درآمد ؛ - ابن أثير ، الكامل ، ج 15 ، ص 14 .